Mục tiêu hoạt động, các thành tựu và thách thức của ASEAN

Có thể nói, để có thể đạt được sự phát triển bền vững, ASEAN cần phải đối mặt và xử lý những thách thức này một cách hiệu quả và đồng thời tìm kiếm các giải pháp phù hợp để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân trong khu vực.

1. Mục tiêu của ASEAN hiện nay:

Cộng đồng ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) được thành lập vào năm 1967, bao gồm 10 quốc gia thành viên là Brunei, Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Thái Lan và Việt Nam. Các nước thành viên của ASEAN có lịch sử, văn hóa và địa lý khác nhau, nhưng lại có nhiều điểm chung về nền kinh tế và chính trị. Đây là một tổ chức khu vực đầu tiên của châu Á, có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy hội nhập kinh tế và chính trị ở khu vực Đông Nam Á.

Hiện nay, Cộng đồng ASEAN đang đặt mục tiêu tổng quát là trở thành một cộng đồng được thiết lập với ba trụ cột chính là Cộng đồng Chính trị-An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa-Xã hội. Mục đích của việc thành lập cộng đồng này là bảo đảm hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung trong khu vực, đồng thời tạo ra một tổ chức hợp tác khu vực mở có mức độ liên kết sâu rộng và vai trò trung tâm quan trọng hơn trong khu vực, với năng lực được nâng cao nhằm ứng phó hiệu quả các thách thức.

Cộng đồng Chính trị-An ninh nhằm tạo dựng một môi trường hòa bình và an ninh cho phát triển ở khu vực Đông Nam Á thông qua việc nâng cao hợp tác chính trị-an ninh, với sự tham gia và đóng góp xây dựng của các đối tác bên ngoài. Bên cạnh đó, Cộng đồng này cũng đang tập trung phát triển các giải pháp để tăng cường khả năng chống lại các thách thức an ninh mới, bảo vệ các lợi ích toàn cầu và giữ vững sự ổn định trong khu vực.

Cộng đồng Kinh tế nhằm tạo ra một thị trường duy nhất và một cơ sở sản xuất thống nhất, trong đó có sự lưu chuyển tự do của hàng hóa, dịch vụ, đầu tư, vốn và lao động có tay nghề. Mục tiêu của Cộng đồng này là xây dựng một khu vực kinh tế có sức cạnh tranh cao, phát triển kinh tế đồng đều, đặc biệt là thực hiện có hiệu quả Sáng kiến liên kết ASEAN (IAI). Ngoài ra, Cộng đồng Kinh tế cũng đang tập trung phát triển các giải pháp để tăng cường khả năng chống lại các thách thức kinh tế mới, đồng thời giải quyết các vấn đề về phát triển bền vững và chia sẻ lợi ích cho các quốc gia thành viên.

Cộng đồng Văn hóa-Xã hội nhằm mục tiêu xây dựng một Cộng đồng ASEAN hướng tới người dân và có trách nhiệm xã hội. Mục tiêu của Cộng đồng này là tạo dựng và củng cố đoàn kết, thống nhất và xây dựng bản sắc chung của các dân tộc ASEAN, hướng tới xây dựng một xã hội đùm bọc, chia sẻ. Cộng đồng Văn hóa-Xã tập trung vào duy trì và phát huy các nguồn lực về con người, văn hóa và tài nguyên thiên nhiên nhằm bảo đảm phát triển bền vững và hài hòa ở khu vực. Đồng thời, Cộng đồng này cũng đang tập trung phát triển các giải pháp để giải quyết các vấn đề xã hội hiện nay, bảo vệ quyền lợi và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân trong khu vực.

Trong nỗ lực đạt được các mục tiêu này, Cộng đồng ASEAN cũng đang tập trung vào việc thực hiện các đối tác đối ngoại. Các quan hệ đối tác đối ngoại của Cộng đồng ASEAN bao gồm chính sách đối ngoại với các nước lân cận, các nước và tổ chức quan trọng thế giới trong khu vực và bên ngoài khu vực. Cộng đồng ASEAN cũng đang nỗ lực thúc đẩy hội nhập kinh tế và xã hội trong khu vực, cũng như tăng cường năng lực phòng thủ chung và hợp tác cùng nhau trong các vấn đề toàn cầu.

Ngoài ra, Cộng đồng ASEAN cũng đang tập trung vào việc phát triển các chính sách và giải pháp để giải quyết các vấn đề toàn cầu, bao gồm thay đổi khí hậu, an ninh thực phẩm, đói nghèo, bệnh dịch và di cư. Cộng đồng này cũng đang nỗ lực thúc đẩy các giải pháp chống tham nhũng, tăng cường tranh cãi và giải quyết các vấn đề liên quan đến phát triển bền vững.

Tóm lại, Cộng đồng ASEAN đang đặt mục tiêu trở thành một cộng đồng được thiết lập với ba trụ cột chính là Cộng đồng Chính trị-An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa-Xã hội. Từ đó, Cộng đồng ASEAN hy vọng sẽ đạt được mục tiêu bảo đảm hòa bình, ổn định và thịnh vượng chung trong khu vực, đồng thời tạo ra một tổ chức hợp tác khu vực mở có mức độ liên kết sâu rộng và vai trò trung tâm quan trọng hơn trong khu vực, với năng lực được nâng cao nhằm ứng phó hiệu quả các thách thức. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, ASEAN cần phải đối mặt với nhiều thách thức, từ thay đổi khí hậu đến các mối đe dọa an ninh mới, và cần phải tăng cường hợp tác và giải quyết các vấn đề này một cách hiệu quả.

2. Những thành tựu và hạn chế của ASEAN trong 40 năm qua :

2.1. Thành tựu của ASEAN trong 40 năm qua:

Thành tựu chính của Hiệp hội là hoàn tất ý tưởng về một ASEAN bao gồm 10 quốc gia Đông Nam Á, chấm dứt sự chia rẽ và đối đầu giữa các nước thành viên. ASEAN-10 làm cho Hiệp hội trở thành một tổ chức hợp tác khu vực toàn diện và năng động hơn, đồng thời đưa ra phương cách ASEAN, tập trung vào đối thoại và hợp tác để đạt được tiếng nói chung và đồng thuận. ASEAN-10 cũng đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển ở khu vực Đông Nam Á và Châu Á-TBD.

Hợp tác nội khối ASEAN-10 đã đạt được kết quả to lớn trong kinh tế-xã hội và tạo ra tiền đề quan trọng cho việc gia tăng liên kết khu vực. Chính trị-an ninh là lĩnh vực quan trọng bảo đảm sự ổn định ở khu vực, ASEAN đã tích cực đề xướng và phát huy tác dụng của nhiều cơ chế bảo đảm hòa bình và an ninh khu vực, bao gồm Tuyên bố Đông Nam Á là Khu vực Hòa bình, Tự do và Trung lập (ZOPFAN), Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC), Hiệp ước Khu vực Đông Nam Á không có vũ khí hạt nhân (SEANWFZ) và Tuyên bố của các bên liên quan về cách ứng xử ở Biển Đông (DOC). ASEAN đã lập Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) để đối thoại và hợp tác về các vấn đề chính trị-an ninh ở Châu Á-TBD và đẩy mạnh hợp tác để đối phó với những thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống.

+ Về kinh tế: ASEAN (Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt những bước tiến quan trọng trong lĩnh vực này, và đây là lĩnh vực đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến trình liên kết khu vực. Hiện nay, ASEAN đã hoàn tất các cam kết để hình thành Khu vực Mậu dịch Tự do ASEAN (AFTA), và hầu hết các dòng thuế đã giảm xuống mức 0-5%. ASEAN cũng đã xác định 12 lĩnh vực ưu tiên để đẩy mạnh hơn nữa thương mại nội khối. Hiện nay, kim ngạch thương mại nội khối đạt khoảng 300 tỷ USD và chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch thương mại của ASEAN. Tuy nhiên, ASEAN còn cơ hội để phát triển thêm trong lĩnh vực này.

Việc thực hiện các thỏa thuận về Khu vực Đầu tư ASEAN (AIA) đã đạt được những tiến triển quan trọng. Trong nhiều lĩnh vực kinh tế như công nghiệp, nông nghiệp, tài chính, giao thông vận tải, hải quan, thông tin viễn thông, tiêu chuẩn đo lường chất lượng,... ASEAN cũng đang đẩy mạnh hợp tác trong việc thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các nước thành viên, đặc biệt là thông qua việc triển khai Sáng kiến Liên kết ASEAN (IAI) về hỗ trợ các nước thành viên mới (Cam-pu-chia, Lào, Mi-an-ma và Việt Nam).

Mặt khác, ASEAN đang tích cực tăng cường hợp tác kinh tế-thương mại với các đối tác bên ngoài, đặc biệt là việc đàm phán thiết lập các khu vực Mậu dịch Tự do (FTA) với hầu hết các nước đối tác của ASEAN như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Ôt-xtrây-lia và Niu Di-lân. Những thỏa thuận này sẽ mang lại lợi ích về thương mại và đầu tư cho các quốc gia thành viên của ASEAN.

ASEAN đang cố gắng nâng cao năng lực cạnh tranh, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ và đổi mới, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế bền vững. ASEAN cũng đang tăng cường hợp tác với các đối tác bên ngoài trong việc phát triển các ngành công nghiệp 4.0.

+ Về văn hóa-xã hội: Các hoạt động hợp tác chuyên ngành đang được mở rộng với rất nhiều chương trình và dự án khác nhau trên các lĩnh vực văn hóa, giáo dục-đào tạo, khoa học-công nghệ, môi trường, y tế, phòng chống ma tuý, buôn bán phụ nữ và trẻ em, HIV/AIDS, bệnh dịch... Những hoạt động hợp tác này đã hỗ trợ cho các nước thành viên nâng cao khả năng giải quyết các vấn đề liên quan, đồng thời giúp tạo dựng thói quen hợp tác khu vực, nâng cao nhận thức và ý thức cộng đồng ASEAN. Tuy nhiên, ASEAN còn có thể mở rộng các hoạt động hợp tác này để đảm bảo sự phát triển bền vững và toàn diện của khu vực.

ASEAN đang tập trung vào việc xây dựng một cộng đồng ASEAN đoàn kết, thân thiện và tiên tiến, với sự tham gia chủ động của các nước thành viên. ASEAN cũng đang mở rộng đối tác với các tổ chức và quốc gia trên thế giới để đảm bảo một khu vực ổn định, phát triển bền vững và đóng góp vào hoạt động hòa bình và phát triển khu vực.

Hơn nữa, ASEAN cũng đang tập trung vào việc xây dựng các cơ sở hạ tầng phát triển bền vững, đặc biệt là trong lĩnh vực giao thông vận tải và năng lượng tái tạo. ASEAN đang đẩy mạnh phát triển các dự án giao thông vận tải quốc tế, như Dự án Cầu Bắc Mỹ - Châu Á, và cũng đang tăng cường việc phát triển các nguồn năng lượng tái tạo, như điện gió và điện mặt trời.

Để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của người tiêu dùng, ASEAN cũng đang đẩy mạnh phát triển các ngành công nghiệp đồ gia dụng, thực phẩm và dược phẩm. Ngoài ra, ASEAN cũng đang tập trung vào việc phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ như sản xuất linh kiện ô tô, điện tử và máy móc.

Với các bước tiến này, ASEAN đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng trong việc đẩy mạnh liên kết khu vực và phát triển kinh tế bền vững. Tuy nhiên, ASEAN còn đối mặt với nhiều thách thức và cần phải tiếp tục cố gắng để đạt được mục tiêu phát triển toàn diện và bền vững của khu vực.

ASEAN đã xây dựng mối quan hệ hợp tác đa dạng với nhiều đối tác trên thế giới thông qua các khuôn khổ hợp tác khu vực như ASEAN+1, ASEAN+3, EAS và ARF. Đồng thời, ASEAN còn tham gia các khuôn khổ hợp tác khác như APEC, ASEM và FEALAC. Nhờ quan hệ đối ngoại này, ASEAN đã nhận được sự hỗ trợ để đạt được mục tiêu an ninh và phát triển của Hiệp hội và kết nối các mối liên kết khu vực ở Châu Á-TBD.

2.2. Các hạn chế của ASEAN trong 40 năm qua:

Mặc dù ASEAN đã tồn tại trong một thời gian dài và có nhiều thành tựu đáng kể, tuy nhiên, hiệp hội vẫn còn nhiều hạn chế. Một trong những hạn chế lớn nhất của ASEAN là tính liên kết khu vực còn thấp, dẫn đến sự lỏng lẻo trong tổ chức và hoạt động của hiệp hội. Đặc biệt, sự đa dạng về chế độ chính trị - xã hội và trình độ phát triển giữa các nước thành viên làm cho việc đưa ra quyết định và thực hiện các chương trình hợp tác trở nên khó khăn.

Mặc dù đã đề ra nhiều chương trình và kế hoạch hợp tác, tuy nhiên, kết quả thực hiện vẫn còn hạn chế. Tổ chức bộ máy và phương thức hoạt động của ASEAN cồng kềnh và kém hiệu quả, đặc biệt là trong việc tổ chức và giám sát thực hiện cam kết. Nhiều chương trình hợp tác đã được đưa ra nhưng không đạt được hiệu quả như mong đợi. Điều này khiến cho người dân trong khu vực không cảm thấy tin tưởng và đồng tình với ASEAN.

Việc duy trì đoàn kết và thống nhất ASEAN cũng như vai trò chủ đạo của Hiệp hội ở khu vực thường gặp phải nhiều khó khăn và thách thức do tác động của nhiều nhân tố khác nhau. Các vấn đề an ninh, kinh tế, chính trị và xã hội trong khu vực đang thay đổi nhanh chóng và không ngừng phát triển, đòi hỏi ASEAN phải có những giải pháp linh hoạt và hiệu quả để đối phó.

Ngoài ra, tình hình nội bộ của một số nước trong ASEAN cũng như quan hệ giữa các nước thành viên với nhau thường nảy sinh những vấn đề phức tạp. Những vấn đề này ảnh hưởng đến đoàn kết, hợp tác và uy tín của ASEAN. Ví dụ, tranh chấp chủ quyền biển Đông giữa một số nước thành viên với Trung Quốc đã gây ra rạn nứt trong ASEAN.

Tuy nhiên, ASEAN vẫn đang nỗ lực để giải quyết các vấn đề này và tăng cường sự đoàn kết trong khu vực. ASEAN đang tập trung vào việc xây dựng một cộng đồng ASEAN chặt chẽ hơn và đoàn kết hơn, đồng thời thúc đẩy hợp tác kinh tế và giải quyết các vấn đề an ninh trong khu vực. Đây là những bước đi quan trọng để giúp ASEAN vượt qua các hạn chế và trở thành một hiệp hội vững mạnh hơn trong tương lai.

3. Thách thức đối với ASEAN trong giai đoạn hiện nay:

Khu vực ASEAN đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc phát triển và đảm bảo đời sống cho người dân trong khu vực. Dưới đây là một số thách thức chính mà ASEAN cần đối mặt và xử lý để đạt được sự phát triển bền vững của khu vực.

3.1. Trình độ phát triển còn chênh lệch:

Mặc dù một số quốc gia trong khu vực ASEAN như Xingapo đã đạt được mức GDP cao, tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều nước như Mianma, Campuchia, Lào,... đang phải đối mặt với mức GDP thấp. Sự chênh lệch này đặt ra thách thức cho ASEAN trong việc phát triển đồng đều các thành viên. Để giải quyết vấn đề này, ASEAN cần có các chính sách khuyến khích đầu tư, phát triển kinh tế và hỗ trợ cho các nước có mức GDP thấp.

3.2. Vẫn còn tình trạng đói nghèo:

Tình trạng đói nghèo vẫn là thực trạng đáng lo ngại trong các quốc gia ASEAN. Mức độ đói nghèo khác nhau ở mỗi quốc gia và đặc biệt là ở các vùng sâu, vùng xa, vùng miền núi. Đây là thách thức lớn cho ASEAN trong việc đảm bảo đời sống cho người dân trong khu vực. ASEAN cần tập trung vào việc cải thiện điều kiện sống và đảm bảo cơ hội phát triển cho những người dân đang sống trong tình trạng đói nghèo.

3.3. Các vẫn đề xã hội khác:

Ngoài tình trạng đói nghèo và chênh lệch phát triển, ASEAN còn đối mặt với nhiều vấn đề xã hội khác như đô thị hóa diễn ra quá nhanh, vấn đề tôn giáo, dân tộc trong mỗi quốc gia, việc sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường chưa được hợp lý, tình trạng thất nghiệp và chất lượng lao động còn thấp. Đây là những vấn đề phức tạp và khó giải quyết, tuy nhiên, ASEAN cần phải đối mặt và xử lý những thách thức này để đảm bảo sự phát triển bền vững của khu vực.

Trong đó, đô thị hóa là một trong những vấn đề đang được quan tâm trong khu vực ASEAN. Đô thị hóa diễn ra quá nhanh đã gây ra nhiều vấn đề về môi trường, giao thông, an ninh trật tự và đời sống của người dân. ASEAN cần có các chính sách quản lý đô thị hóa để đảm bảo sự phát triển đô thị bền vững.

Ngoài ra, vấn đề tôn giáo, dân tộc trong mỗi quốc gia cũng là một trong những thách thức lớn cho ASEAN. Tôn giáo và dân tộc là những yếu tố quan trọng trong đời sống và văn hóa của người dân trong khu vực, tuy nhiên, chúng cũng có thể dẫn đến các xung đột và tranh chấp. ASEAN cần tạo ra các chính sách đa dạng hóa và tôn trọng nhiều dân tộc và tôn giáo khác nhau để đảm bảo sự đoàn kết và hòa bình trong khu vực.

Tình trạng sử dụng tài nguyên và bảo vệ môi trường chưa được hợp lý cũng là một trong những thách thức lớn cho ASEAN. Việc khai thác tài nguyên và sản xuất quá mức đã gây ra nhiều vấn đề về môi trường như ô nhiễm không khí, nước và đất đai. ASEAN cần có các chính sách bảo vệ môi trường và sử dụng tài nguyên một cách bền vững để đảm bảo phát triển kinh tế và đồng thời bảo vệ môi trường.

Tình trạng thất nghiệp và chất lượng lao động còn thấp cũng đang là một trong những vấn đề đáng lo ngại trong khu vực ASEAN. Để giải quyết vấn đề này, ASEAN cần có các chính sách tạo cơ hội việc làm và đào tạo cho người lao động để nâng cao chất lượng lao động và giảm thiểu tình trạng thất nghiệp.

    5 / 5 ( 1 bình chọn )